บทกวีและบทเพลงพระราชนิพนธ์
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี


สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดการเขียนบทกลอน ตั้งแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์ บทกลอนเหล่านี้ ได้แก่ รัก แลจันทร์ ชายทะเลพัทยา และกลางพนา เป็นต้น ซึ่งในเวลาต่อมา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานทำนองสำหรับเพลง "รัก" และครูดนตรีได้ร่วมกันแต่งทำนองถวาย เป็นบทเพลงไทยสากล หลายบทเพลงด้วยกัน นอกจากนี้แล้ว ยังได้ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง สำหรับเพลงไทยเดิมด้วย เช่น บทร้องสำหรับ เพลงเต่าเห่ เพลงปลาทองเถา และ เพลงตับชมสวนขวัญ เป็นต้น


บทกวีและบทเพลง คำร้อง ทำนอง รายละเอียด
ทะเลหนาวสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีนายสง่า อารัมภีร
เมนูไข่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช ฯ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ทรงพระราชนิพนธ์โคลงสี่สุภาพที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับอาหารที่ทำจากไข่ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๘ ต่อมา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานทำนองเพลง "เมนูไข่" ใน พ.ศ. ๒๕๓๘

    

แดร๊กคูล่าสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีนายประสิทธิ์ ชำนาญไพร
รักสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช ฯ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกลอนนี้ขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ ทรงมีพระชนมายุเพียง ๑๐ พรรษา ต่อมา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานทำนองสำหรับเพลง "รัก" ใน พ.ศ. ๒๕๓๗

ความฝันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวี ชื่อ "ความฝัน" เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐

คืนวันเพ็ญสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวี ชื่อ "คืนวันเพ็ญ" เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐

รักร้างสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีนายนคร ถนอมทรัพย์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์บทกวี ชื่อ "รักร้าง" เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ 

ไม่ลืมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี - คลื่นกระทบฝั่งนายพนม เพชรสงคราม
ไปไกลสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี - คลื่นกระทบฝั่งนายประยูร เวชชประสิทธิ์
นกขมิ้นสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเนรัญชรา
หวนคิดสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี - คลื่นกระทบฝั่งนาวาอากาศเอกสมชาย ขาวสำอางค์
พระราชาเป็นประมุขของประชาชนสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐

แลจันทร์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวี ชื่อ "แลจันทร์" เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๐     

กลางพนาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์บทกวีชื่อ "กลางพนา" เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐

ดอกบัวสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์บทกวี ชื่อ "ดอกบัว" เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๐

เสียดายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกลอนนี้ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๐ ต่อมา ใน พ.ศ. ๒๕๓๔ สมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้จัดทำเทปเพลงพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จึงได้อัญเชิญบทกลอนนี้ไปเป็นเพลงหนึ่งในเทปชุดนี้

ชายทะเลพัทยาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์บทกวี ชื่อ "ชายทะเลพัทยา" เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๐    

ลอยกระทงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์บทกวีชื่อ "ลอยกระทง" เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๐

ชมทะเลสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราช-นิพนธ์บทกวี ชื่อ "ชมทะเล" เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๐

ส้มตำสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์เพลง "ส้มตำ" ซึ่งเป็นเพลงไทยลูกทุ่ง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๓

เต่ากินผักบุ้งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลง เต่ากินผักบุ้ง

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงแต่งบทร้องเพลง เต่ากินผักบุ้ง ซึ่งเป็นเพลงลาส่งท้ายในการบรรเลง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๐ ขณะทรงศึกษาอยู่ ณ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

เต่าเห่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลง เต่าเห่

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง สำหรับเพลงไทยเดิม "เต่าเห่" ใน พ.ศ. ๒๕๑๙

อกทะเลสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงอกทะเล

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๐

โลกปัจจุบันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีนายนคร ถนอมทรัพย์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์ฉันท์ วิชชุมมาลา ๘ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๔ ต่อมา ใน พ.ศ. ๒๕๓๗ สมาคมนักแต่งเพลงแห่งประเทศไทยได้จัดทำเทปเพลงพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ชุดมณีพลอยร้อยแสง ได้อัญเชิญฉันท์บทนี้มาประพันธ์ทำนอง และเป็นเพลงหนึ่งในเทปชุดนี้ 

ไทยดำเนินดอยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงลาวดำเนินทราย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องสำหรับเพลงนี้ เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๓

ตับ ชมสวนขวัญสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงเทวาประสิทธิ์ ดอกไม้ไทร ดอกไม้ไพร ดอกไม้ร่วง ไทรหวน มาลีหวน คลื่นกระทบฝั่ง

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องสำหรับเพลงนี้ ในพุทธศักราช ๒๕๒๘

ปลาทอง เถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงปลาทอง เถา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีทรงพระราชนิพนธ์บทร้องสำหรับเพลงนี้ ในพุทธศักราช ๒๕๒๐

จีนเด็ดดอกไม้ เถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงจีนเด็ดดอกไม้ เถา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องสำหรับเพลงนี้ ในพุทธศักราช ๒๕๓๓ สำหรับทำนอง เป็นเพลงเก่าของวังบางขุนพรหม

ชื่นชุมนุมกลุ่มดนตรีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีนายมนตรี ตราโมท

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้องสำหรับเพลงนี้ ในพุทธศักราช ๒๕๒๘

หนาวสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี - คลื่นกระทบฝั่งนายสมาน กาญจนผลิน
อาทรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเนรัญชรา
ฟังเพลงกวีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีพร พิรุณ
ปิตุเรศมารดรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีนายสง่า อารัมภีร
พัดชา - นางนาค - ขึ้นพลับพลาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงพัดชา - นางนาค - ขึ้นพลับพลา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๘

สมิงทอง - จำปานารี - ลมพัดชายเขาเถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงสมิงทอง ๒ ชั้น เพลงจำปานารี ๒ ชั้น และเพลงลมพัดชายเขาเถา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๙
 

ลมพัดชายเขา - กล่อมนารี - สร้อยเพลงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงลมพัดชายเขา ๒ ชั้น เพลงกล่อมนารี ๒ ชั้น และเพลงสร้อยเพลง ๒ ชั้น

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๑๙
 

ขึ้นพลับพลา - แขกบรเทศสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงขึ้นพลับพลา และเพลงแขกบรเทศ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๐
 

ไอยราชูงวงเถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงไอยราชูงวง ๓ ชั้น

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๘

วิหคเหินเถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงวิหคเหินเถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๐
อนงค์สุชาดาเถาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงอนงค์สุชาดา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๐

พระอาทิตย์ชิงดวงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงพระอาทิตย์ชิงดวง

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๙

นกกระจอกทอง - น้ำลอดใต้ทราย - ตะบองกันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงนกกระจอกทอง เพลงน้ำลอดใต้ทราย และเพลงตะบองกัน

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๒

อาศิรวาทราชสดุดีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีเพลงไทยเดิม เพลงชมดงกลาง เพลงลีลากระทุ่ม เพลงสะสม

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทร้อง เมื่อ พ.ศ. ๒๕๓๓

บิดา

     สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวี "บิดา" ในพุทธศักราช ๒๕๑๐

     บทกวีพระราชนิพนธ์ "บิดา" พิมพ์เผยแพร่ในหนังสือต่างๆ ได้แก่

  • "จิตรลดารวมใจ"  โรงเรียนจิตรลดาจัดพิมพ์ เมื่อวันที่ ๑๐ มกราคม ๒๕๓๔ เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในมหามงคลสมัยที่ทรงเจริญพระชนมายุครบ ๓ รอบ และฉลองที่โรงเรียนจิตรลดามีอายุครบ ๓๖ ปี
  • "เฉลิมพระเกียรติและรวมพระราชนิพนธ์ (พ.ศ. ๒๕๑๐-๒๕๒๐) สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกุมารี" ธนาคารกรุงเทพ จำกัด จัดพิมพ์น้อมเกล้า ฯ ถวายเนื่องในวโรกาสวันพระราชสมภพ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี วันที่ ๒ เมษายน ๒๕๒๑ เพื่อหารายได้โดยไม่หักค่าใช้จ่าย สมทบทุนมูลนิธิสายใจไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
ฮิบู

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวีภาษาฝรั่งเศส "Hibou" (อ่านว่า "ฮิบู" หมายถึง นกฮูก) เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๗

เลอ ปา เดอ มง แปร์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวีภาษาฝรั่งเศส "Le pas de mon père" (อ่านว่า "เลอ ปา เดอ มง แปร์" หมายถึง รอยเท้าของพ่อ) เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๙

ยามจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์บทกวี ชื่อ "ยามจาก" ในพุทธศักราช ๒๕๑๐

บทกวีสวนหลวง

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระราชนิพนธ์ "บทกวีสวนหลวง" และทรงนำอ่านบทกวี ในงาน "สวนหลวงทิพย์กวี" อันเป็นส่วนหนึ่งของงาน "พรรณไม้งามอร่ามสวนหลวง ร. ๙" วันที่ ๑ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๓

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานพระราชานุญาตให้คณะผู้จัดทำ หนังสือ "สวนหลวงทิพย์กวี เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุครบ ๓ รอบ"  อัญเชิญ "บทกวีสวนหลวง" ลงตีพิมพ์เผยแพร่ในหนังสือดังกล่าว  และได้พระราชทานพระราชานุญาตให้ นาวาเอกสุรธัช บุนนาค จัดทำพระราชนิพนธ์ "บทกวีสวนหลวง" เป็นภาคภาษาอังกฤษ โดยใช้ชื่อว่า "A Poetry in the Royal Garden"

หนังสือ "สวนหลวงทิพย์กวี เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุครบ ๓ รอบ" รวบรวมบทกวีทั้งของไทยและชาติต่างๆ ที่จัดกิจกรรมอ่านบทกวี ในงาน "สวนหลวงทิพย์กวี" ณ สวนหลวง ร. ๙

จัดพิมพ์โดย คณะผู้จัดทำหนังสือสวนหลวงทิพย์กวี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของคณะกรรมการอำนวยการจัดงานสวนหลวงทิพย์กวี ที่มี ท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการ "

พิมพ์ครั้งที่ ๑ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๓
ISBN : 974-85725-8-7 ปกแข็ง
ISBN : 974-85725-9-5 ปกอ่อน